تبیین چارچوب مفهومی محیط یادگیری همیارانه مبتنی برهوش مصنوعی با نگاهی بر بهبود عملکرد آموزگاران ابتدایی :یک مطالعه‌ی اکتشافی

10.22055/edus.2026.53019.3951

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 16 آبان 1405

نوع مقاله : مرور نظام مند

نویسندگان

1 گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ، ایران.

2 گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 گروه رایانه، دانشکده آمار و علوم کامپیوتر دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

4 گروه تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

چکیده
گسترش کاربست هوش مصنوعی فرصت‌های جدیدی برای طراحی محیط‌های یاددهی-یادگیری و ارتقای عملکرد آموزگاران، فراهم کرده است. هدف از پژوهش حاضر، تبیین یک چارچوب مفهومی از محیط یادگیری همیارانه مبتنی بر هوش مصنوعی با تأکید بر بهبود عملکرد آموزگاران ابتدایی بود. پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شد. میدان پژوهش شامل تمامی اسناد علمی منتشرشده در بازه زمانی 2015 إلی 2026 در پایگاه‌های داخلی و خارجی بود. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج و حذف اسناد نامرتبط، 60 سند انتخاب شد. برای رسیدن به اشباع نظری مصاحبه نیمه ساختار یافته با 12 نفر ، انجام گرفت و چاچوب مفهومی عناصر به دست آمد. برای اعتباریابی درونی چارچوب ، پرسشنامه محقق ساخته در اختیار 30 نفر قرار گرفت و معیارهای سادگی، نوآورانه و جدید بودن، مرتبط بودن، ضروری بودن، مهم بودن و جامع بودن چارچوب مفهومی محیط یادگیری ارزیابی شد. جهت تحلیل نتایج به دست آمده از پرسشنامه‌ها، از شاخص‌های فراوانی، میانگین، انحراف معیار و شاخص‌های نسبت روایی محتوا، شاخص روایی محتوا و مناسبت کلی استفاده شد. یافته های حاصل از کدگذاری، شامل 53 کدباز، 18 کدمحوری و 5 کد انتخابی شامل: طراحی یادگیری همیارانه، پشتیبانی و تسهیل یادگیری، ارزشیابی، اکوسیستم فناورانه و اخلاق و حکمرانی داده بود. در بخش کمی و تحلیل پرسشنامه‌ها نیز شاخص مناسبت کلی برابر با 89/0 و میانگین رضایت کلی 33/4 بود. نتایج نشان داد که مؤلفه‌های استخراج شده می‌توانند مبنای مفهومی و اجرایی برای یک محیط یادگیری همیارانه مبتنی بر هوش مصنوعی با هدف بهبود عملکرد آموزگاران ابتدایی باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Explaining the Conceptual Framework of AI-Based Collaborative Learning Environment with a Focus on Improving Primary School Teachers' Performance: An Exploratory Study

نویسندگان English

narges saedi 1
ٍEsmaeil ZareiZavaraki 2
Hasan Rashidi 3
hamidreza maghami 4
1 faculty of psychology and educational science, Allametabatabai university, tehran, iran.
2 Department of educational technology, Faculty of psychology and educational science, Allameh tabatabe'i university, tehran, iran.
3 Departement of comuter, faculty of computer science, Allameh tabatabaei university, Tehran, Iran.
4 Department of edcuational technology, faculty of psychology and educational science, Tehran, Iran.
چکیده English

The use of artificial intelligence (AI) has created opportunities for designing teaching and learning environments and improving teachers’ performance. This study aimed to develop a conceptual framework for an AI-based collaborative learning environment, emphasizing elementary school teachers’ performance. A qualitative approach and inductive content analysis were employed. Scientific documents published between 2015 and 2026 from domestic and international databases. Following inclusion and exclusion criteria, 60 relevant scientific documents were selected. To achieve theoretical saturation, semi-structured interviews were conducted with 12 experts, leading to identification of framework elements. For internal validation, a researcher-made questionnaire was administered to 30 participants to evaluate the framework regarding simplicity, innovation and novelty, relevance, necessity, importance, and comprehensiveness. Data were analyzed using frequency, mean, standard deviation, the Content Validity Ratio (CVR), Content Validity Index (CVI), and overall appropriateness index. Coding yielded 53 open codes, 18 axial codes, and five selective codes: collaborative learning design, learning support and facilitation, assessment, technological ecosystem, and ethics and data governance. Quantitative findings indicated an overall appropriateness index of 0.89 and a satisfaction mean of 4.33. The results indicated that the identified components can provide a conceptual foundation for an AI-based collaborative learning environment aimed at improving elementary school teachers’ performance.

کلیدواژه‌ها English

  • Collaborative Learning
  • Artificial Intelligence in education
  • AI-Based Collaborative Learning Environment
  • Teacher Performance