نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان

2 دانشیار دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان

3 کارشناس آموزش اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان

4 مدیرکل اداره کل حفاظت محیط زیست استان خوزستان

5 کارشناس ارشد ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان

چکیده

ن
مطالعه حاضر در پی تبیین عوامل تأثیرگذار بر رفتار مسئولانه معلمان می‏باشد. در این راستا از مدل تعدیل یافته‏ی رفتار مسئولانه بهره گرفته شد و پژوهشی از نوع همبستگی طراحی گردید. معلمان مقاطع ابتدایی استان خوزستان در سال 1393، به‌عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شدند. از این شمار، 377 تن به‌عنوان نمونه‏ی آماری در 9 شهر استان با استفاده از روش نمونه‏گیری طبقه‏ای گزینش شدند. ابزار اصلی جمع‏آوری اطلاعات در مطالعه‏ی حاضر پرسشنامه‏ای محقق ساخت بود که پایایی و روایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ و بازبینی توسط تیمی از متخصصان مورد ارزیابی و تائید قرار گرفت. داده‌های به‌دست‌آمده از پرسشنامه‌ها با استفاده از نرم‏افزارهایSPSS (V 20) وAMOS (V 20) پردازش شدند. نتایج مدل‏سازی معادلات ساختاری، نشان از برازش مطلوب چهارچوب نظری مطالعه داشت و مهم‌ترین عامل تأثیرگذار بر رفتار زیست‏محیطی معلمان عامل هنجار ذهنی بود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Explaining the Environmental Responsive Behavior of Elementary Schools’ Teachers; Application of Structural Equation Modelling

نویسندگان [English]

  • om ghoochani 1
  • m ghanian 2
  • m kheirolahi 3
  • a lahejan zadeh 4
  • m dashte 5

1

2

3

4

5

چکیده [English]

The present study sought to determine the factors affecting the responsible behavior of elementary school teachers. In this respect the modified model of responsible behavior was used and, a correlational survey was conducted. All elementary school teachers in Khuzestan province in 2014 formed the statistical population. Samples of 377 people were selected in 9 cities by stratified sampling. Data were collected using a researcher-made questionnaire then analyzed by SPSS (version 20) and AMOS (version 20). The face validity and reliability of the questionnaire were confirmed respectively by a panel of experts, and Cronbach’s alpha coefficients. Using structural equation modeling, the fitting the theoretical framework of this study was tested. The results showed good fit of the theoretical framework of the study. The results revealed the most important affecting factor on environmental behavior of the elementary school teachers of Khuzestan province was the factor subjective norm.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Environmental responsible behavior
  • Elementary schools of Khuzestan province
  • Structural equation modelling
اداره کل حفاظت محیط‏زیست استان خوزستان، پرتال رسمی. (1393). قابل‌دسترسی در: www.doe.ir
ایزدی، فاطمه؛ کریمیان، علی‏اکبر و سودایی‏زاده، حمید (1392). برآورد میزان آگاه‏های زیست‏محیطی دانش‏آموزان روستایی و رابطه‏ی آن با آگاهی والدین و مربیان، مطالعه‏ی موردی دانش‏آموزان دوره‏ی راهنمایی روستاهای منطقه‏ی جی اصفهان. پژوهش‏های روستایی، دوره‏ی 4، شماره‏ی 4. 792-777.
جوکار، گلنار و میردامادی، مهدی (1389). دیدگاه دانش­آموزان دختر دبیرستان­های شهر شیراز نسبت به حفاظت از محیط‌زیست. مجله پژوهش‏های ترویج و آموزش کشاورزی، سال سوم، شماره 1. 13-1.
حجازی، یوسف و اسحاقی، رضا (1393). تبیین رفتار زیست‏محیطی روستاییان استان‏های غرب کشور بر اساس مدل رفتار برنامه‏ریزی‏شده. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره 45، شماره 2. 267-257.
دیبایی، شادی و لاهیجانیان، اکرم‏الملوک (1388). بررسی برنامه­های درسی مقطع راهنمایی با تأکید بر محورهای آموزش محیط‏زیست. علوم محیطی. سال ششم، شماره سوم، صص 184-177.
رمضانی قوام‏آبادی، محمدحسین (1391). بررسی راهبردی آموزش حفاظت محیط‌زیست در ایران: ضرورت‏ها و تنگناها. فصلنامه راهبرد، سال بیست و یکم، شماره 65، صص 257-233.
شاهنوشی، مجتبی و عبداللهی، عظیمه­السادات (1386). تحلیلی بر فرهنگ زیست محیطی مردم اصفهان و برخی از عوامل مؤثر بر آن. مجله پژوهشی علوم انسانی دانشگاه اصفهان (ویژه علوم اجتماعی)،پیاپی 23 صص15-34.
صالحی عمران، ابراهیم. و آقا محمدی، علی (1387). بررسی دانش، نگرش و مهارتهای زیست‏محیطی معلمان آموزش دوره ابتدایی استان مازندران. فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 95. 117-91.
صالحی، صادق؛ پازوکی‏نژاد، زهرا و امامقلی، لقمان (1392). آموزش و پرورش و محیط‏زیست (نگرش و آگاهی و رفتارهای زیست‏‏محیطی دانش‏آموزان). مجله‏ی علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز. دوره‏ی ششم، سال 20، شماره‏ی 2. 190-171.
صالحی، صادق و امام قلی، لقمان (1391). مطالعه تجربی رابطه آگاهی و رفتارهای زیست‌محیطی (مطالعه مناطق شهری و روستایی شهرستان سنندج). مسائل اجتماعی ایران، سال سوم، شماره اول. 147-121.
صالحی، صادق و قائمی‏اصل، زهرا (1392). بررسی رابطه آموزش زیست‌محیطی و رفتارهای حفاظت از محیط‌زیست (مورد مطالعه: دانش‏آموزان دبیرستان‏های دخترانه شهر بابل). فصلنامه آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، سال اول، شماره سوم. 79-67.
صالحی، صادق. و کریم‏زاده، سارا (1390). بررسی رابطه‏ی دانش زیست‏محیطی و رفتارهای زیست‏محیطی. فصلنامه‏ی انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره‏ی 24. 173-159.
عباسی، جواد؛ عنایتی، غلامرضا و رهبری، محسن (1391). بررسی عوامل تأثیرگذار بر رفتار خرید سبز دانشجویان ایرانی (مطالعه موردی: دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی قزوین). فصلنامه مدیریت، سال نهم، شماره 27. 49-35.
فردوسی، سیما؛ مرتضوی، شهرناز و رضوانی، نعیمه (1386). رابطه بین دانش محیط‏زیستی و رفتارهای محافظت از محیط، پژوهشنامه علوم انسانی، شماره 53، 266-253.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. (1381). اصل پنجاه.
قضاوی، منصوره؛ لیاقتدار، محمدجواد؛ عابدی، احمد و اسماعیلی، مریم (1389). تحلیل محتوای کتاب‏های تعلیمات اجتماعی دوره ابتدایی ایران به لحاظ توجه به معضلات زیست‏محیطی. اندیشه‏های نوین تربیتی. دوره 6، شماره 4، 123-152.
مختاری ملک‏آبادی، رضا؛ عبداللهی، عظیمه‏السادات و صادقی، حمیدرضا (1393). تحلیل و بازشناسی رفتارهای زیست‏محیطی شهری (مطالعه موردی: شهر اصفهان، سال 1391). مجله پژوهش و برنامه‏ریزی شهری، سال پنجم، شماره هجدهم. 20-1.
نخعی، آرزو و خیری، بهرام (1391). بررسی تأثیر عوامل منتخب بر قصد خرید محصولات سبز. مجله مدیریت بازاریابی، شماره 15. 130-105.
نواح، عبدالرضا و فروتن‏کیا، شهروز (1390). بررسی رابطه پایگاه اجتماعی – اقتصادی با نگرش‏ها و رفتاری زیست‏محیطی (مورد مطالعه: جامعه شهری اندیمشک). فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، سال دوم، شماره پنجم. 18-5.
نیرو، محمد؛ حاجی‏حسین‏نژاد، غلامرضا و عسگری، مجیدعلی (1391). مقایسه اثربخشی آموزش محیط‏زیست بر اساس نظریه هوش‏های چندگانه گاردنر و شیوه سنتی. پژوهش‏های ترویج و آموزش کشاورزی. سال پنجم، شماره 1، پیاپی 1391. 54-43.
یعقوبی، جعفر (1382). بررسی میزان انعکاس موضوعات مربوط به محیط‏زیست در کتاب‏های درسی مقاطع تحصیلی ابتدایی، راهنمایی و متوسطه. همایش تخصصی محیط‏زیست، تهران.
یعقوبی، نورمحمد و شاکری، رویا (1387). مقایسه تحلیلی مدل‏های پذیرش فناوری با تأکید بر پذیرش بانکداری اینترنتی. فصلنامه علوم مدیریت ایران، شماره 11، 44-21.
یوسفی حاجیوند، رقیه (1392). شناسایی عوامل مؤثر بر دانش، نگرش و رفتار خانوارهای روستایی در خصوص تنوع زیستی کشاورزی در حوزه‏ی تالاب شادگان استان خوزستان. پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین خوزستان.
Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50 (2), 179-211.
Alp, E., Erepinar, H., Tekkaya, C., & Yilmaz, A. (2006). A statistical analysis of children’s environmental knowledge and attitude in Turkey. International research in geographic and environmental knowledge, 15 (3), 210-223.
Arbuthnot, J., & Lingg, S. (1976). A comparison of French and American environmental behaviors, knowledge, and attitudes. International Journal of Psychology, 10 (4), 275-281.
Ayodeji, I. (2010). Exploring secondary school students’ understanding and practices of waste management in Ogun State Nigeria. International Journal of Environmental& Science Education, 2, 201-215.
Cotrell, S. (2003). Influence of socio-demographics and environmental attitudes on general responsible environmental behavior among recreational boaters. Environment and Behavior. 25, 322-348.
Domina, T., & Koch, K. (2002). Convenience and frequency of recycling: Implication for Including textiles in Curbside recycling programs. Environment and Behavior. 25, 322-348.
EPI. Environmental performance index. (2014). Yale University. Available in: http://epi.yale.edu/epi.
Grafton, R., Quentin. & Knowles, S. (2003). Social Capital and National Environmental Performance, Australian National University Economics and Environment Network Working Paper, EEN0206, http://een.anu.edu.au/.
Hines, J. M., Hungerford, H. R., & Tomera, A. N. (1986-87). Analysis and synthesis of research on responsible pro-environmental behavior: A meta-analysis. The Journal of Environmental Education, 18 (2), 1-8.
Hooper, D., Coughlan, J. & Mullen, M. (2008). Structural Equation Modelling: Guidelines for Determining Model Fit. The Electronic Journal of Business Research Methods, 6 (1), 53 – 60.
Hu Li-tze. & Bentler Peter .M. (1999), Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55.
Kaiser, F. G., Wölfingb, S., & Fuhrerc, U. (1999). Environmental attitude and ecological behavior. Journal of Environmental Psychology, 19, 1-19.
Kasapoglu, A. M., & Ecevit, M. (2002). Attitudes and behavior toward the environmental: The case of lake border in Turkey. Environmental and Behavior. 34, 363-377.
Kim, Y., & Choi, S. M., (2005). Antecedents of Green Purchase Behavior: An Examination of Collectivism, Environmental Concern, and PCE. Advances in Consumer Research. (32): 592-599.
Krejcie, R., & Morgan, D., (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607-610.
Lehmann, D. R., & Gupta, S. (1989). PAC M: A Two-Stage Procedure for Analyzing Structural Models. Applied psychologicalmeasurement, 13 (3), 301-321.
Mahon, D., Cowan, C., & McCarthy, M. (2006). The role of attitudes, subjective norm, perceived control and habit in the consumption of ready meals and takeaways in Great Britain. Food Quality and Preference, 17 (6), 474-481.
Manzanal, F., Barreiro L., & Carrasquer, J. (2007). Evaluation of Environmental Attitudes: Analysis and Results of a Scale Applied to University Student. Science Education, 91 (6), 988-1009.
Parizanganeh, A., & Lakhan, C. V. (2005). Concern for the Natural Environment by Muslims from Iran and Guyana. Journal of Indo Caribbean Research, 6 (1). 26.
Schenk, A., Hunziker, M., & Kienast, F. (2007). Factors influencing the acceptance of nature conservation measures: A qualitative study in Switzerland. Journal of Environmental Management, 83 (1), 66-79.
Schreiber, J., Nora, A., Stage, F. K., Barlow, E. A., & King, J. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. The Journal of Educational Research, 99 (6), 323-338.
Thampson, S. C., & Barton, M. A. (1994). Ecocentric and anthropocentric attitudes. Journal of Environmental Psychology. 14, 149-157.
Tsai, W. T. (2012). An investigation of Taiwan’s education regulations and policies for pursuing environmental sustainability. Inter-national Journal of Educational Development, 32, 359–365.
UNESCO. (1985). Environmental Education: Module for Pre-Service Training of Social Science Teachers and Supervisors for Secondary Schools. Prepared at National Council of Educational Research and Training, New Delhi, India.
Wallner, A. Hunzikey, M., & Kienast, F. (2003). Do natural science experiments influence public attitudes towards environmental problems. Global environmental change. 13, 185-194.
Wauters, E., Bielders, C., Poesen, J., Govers, G. & Mathujs, E. (2010). Adoption of soil conservation practices in Belgium: An examination of the theory of planned behavior in the agri-environmental domain. Land use policy, 27 (1), 86-94.
Wiidegren, Ö. (1998). The new environmental paradigm and personal norms. Environment and behavior, 30 (1), 75-100.
Wu, S. I., & Chen, J. Y. (2014). A Model of Green Consumption Behavior Constructed by the Theory of Planned Behavior. International Journal of Marketing Studies, 6 (5), 119.